Қараша 13, 2008 at 12:51 тк (Практикалық психология)
Адамдарда жалпы негізінен бес ресурс (мүмкіндіктер) болады. Олар:
1) материалдық (дүние-мүлік);
2) ақпараттық;
3) жеке тұлғалық (бейімділіктер, ептіліктер);
4) қарым-қатынастық (коммуникативтік);
5) уақыт. Бір айта кетерлігі соңғысының орны толмайды. Сіз бұл ресурстарды қалай пайдаланасыз?
Қараша 10, 2008 at 4:38 тк (Uncategorized)
Tags: Add new tag
Практикалық психологияда және коучингте сауал қоя білу әңгімелесу барысында зор рөл атқарады. Жалпы жабық сауалдан гөрі ашық сауалдарды пайдалану жақсы нәтижеге жеткізеді.
а) Жабық сауалға «иә», «жоқ» немесе басқа бір сөзден тұратын деген жауап қайтарылады.
ә) Ашық сауалдарға: қалай?, қалайша?, қашан?, қандай?, қай жерде?, неге?, неліктен?, не үшін?, қанша? және т.б. сұрақ сөздері жатады.
б) Бағыттаушы: мүмкін, бәлкім…
в) Қайтымды сауал: «Мен Сізді дұрыс түсінсем»
г) Қарапайым: Сіздің мүмкіндігіңіз бар ма?
д) Риторикалық (шешендік) сауалдар: Егер адамдар барлығына риза болса, онда өзгеріс іздей бастамай ма?
ж) Жасырын сауал: Мұны Сіздің қалай қолдануды қалайтындығыңыз маған қызықты.
з) Жалған таңдау: Сіз бұл білгенді бірден немесе біртіндеп пайдалана бастайсыз ба?
Менің бір аңғарғаным: қазақ билерінің және шешендерінің сөздерінде мол қазына жатыр. Оны қазіргі заман талабына лайықтап қолдану мүмкіндігі шексіз.
Қараша 7, 2008 at 4:04 тк (Uncategorized)
Кішкентай бір ауылда жас адам кішкентай дүкен ашып өз ісін бастаған екен. Адам ақпейілді, жақсы мінезді болғаны үшін сол ауылдың адамдарының бәрі оны жақсы көретін. Оның дүкеніне барып сауда жасайтын да, таныстарына да тек қана сол адамнан зат сатып алуға кеңес беретін. Ісін кішкентай дүкеннен бастаған адам бір жыл ішінде Американың түкпір-түкпіріне жайылған дүкендер тізгінінің иесі болады.
Бір күні ауыр науқастанып, бұл дүниеден көз жұмуына аз қалғанын сезеді де, үш ұлын қасына шақырып:
- Үшеуіңізден біреуі барлық дүкендерімнің иесі болады. Мирасымды соған қалдырамын. Қайсысыңыз оған лайықты екенін білу үшін әрқайсысыңызға бір доллардан беремін. Барып сол долларға бір нәрселер алыңдар. Кешкісін келіп алған нәрселерің менің осы бөлмемді толығымен толтыруы керек. Шартым осы.
Ұлдары үлкен компанияны басқару мүмкіндігінің алдында тиышсызданды. Қалаға барып үшеуі де долларларын жаратты. Кешкісін әкелерінің қасына қайта келген кезде, үлкен баласы:
- Досымның шаруашылығына барып екі қап сабан сатып алдым – деді да, қаптарды ашып сабанды әр тарапқа шаша бастады. Алайда көп ұзамай сабандар еденге түсіп, бөлмені толтыра алмады.
Екінші баласы:
- Дүкенге барып екі жастық алдым – деді да, жастықтарды сөгіп, ішіндегі жүнді бөлме ішінде шашып тастады. Бірақ жүн де көп ұзамай жерге түсіп, бөлмені толтыра алмады.
Үшінші ұлы:
- Долларды ұсақтап, 50 центін шіркеуге бердім, 20 центін қайырымдылық қорға бердім, 20 центін де садақа ретінде тараттым. Қалған 10 центке екі нәрсе алдым – деді да, қалтасынан сіріңке мен шырағдан шығарды. Бөлменің жарығын сөндіріп, шырағданды жақты. Сабанмен және жүнмен толмаған бөлме аз уақыт ішінде жарықпен толды.
Әкесі баласына риза болып:
- Мирасымды саған қалдырамын. Өйткені, өмір сүрудің ең жақсы жолын білесің, ол - айналаңа жарық тарату!
http://angime.blogspot.com/ блогынан
Қараша 7, 2008 at 3:56 тк (Uncategorized)
Тұрмыстық химиялық бұйымдармен болатын уытқұмарлық кәмелетке жасы толмағандар жиі тұтына бастайтын негізгі токсикалық агенттер, хош иісті көмірсутектері бар тұрмыстық химия бұйымдары болып табылады.
Бүгінде ең кең тараған уыттық зат ретінде «Момент» желімі белгілі. Жасөспірімдердегі еліту сезімі бұл бұйымдардың буын иіскеу жолымен пайда болады. Осы мақсатта олар бес-он адамнан топқа бастарын біріктіріп, әр түрлі орындарда (жертөледе, шатырда, лифтте) жиналады.
Желімді тұтынуға жетелеуші күш сананың әртүрлі деңгейдегі күңгірттену жағдайына жету. Бұл кезде аяқталған сюжеттік сипаты бар әрқилы және басқаруға көнетін елестік (галлюцинаторлық) көріністер, қайғырулар пайда болады. Өзара жасырын тілдесуде (сленг) бұл мультик көру деп аталады.
Көбіне қанды шайқас, порнографиялық фильмдерден көріністер пайда болады. Бір ерекшелігі елітіп мас болған адам бұған белсене қатысып, араласа алады.
Тұрмыстық химиялық бұйымдармен жедел улану белгілері: терінің қызаруы, беттің ісінуі, мұрын арқылы қиналып дем алу. Тілді көбіне сарғыштау тұнба басқан, көздері ойнақшып, қарашықтар үлкейеді. Қозғалыс үйлесімділігінің бұзылуы және қолдардың дірілдеуі байқалады. Сөздер бөлініп, қойылған сауалға әдетте қысқа жауап қайтарылады.
Жасөспірімдегі белгілі белсенділікке қарамастан, онда аздап оқшаулану, өзіне келе алмау жағдайы көзге түседі. Көңіл-күйі көтеріңкі көңілді, немесе ызалы – тұнжыр болуы ықтимал. Кейде жасөспірімнен өткір химиялық иіс, бетінен, киімінен желімнің ізі байқалады.
ГАШИШТІК НАШАҚОРЛЫҚ
Гашишке қауіпсіз есірткі даңқы еріксіз таңылған. Гашишті шегу түрінде тұтыну жастар арасындағы кең тараған құбылысқа айналды. Кейбір жастар тобында дәстүрлі алкоголъді марихуана алмастырады.
Гашиштік мастануға шексіз көңілдену, қарқылдап күлу, қисынсыз (адекватты емес) оқиғалық жағдайлар тән. Қозғалыс үйлесімділігі ауытқыған, заттардың көлемі мен олардың кеңістіктегі ара-салмағын түйсіну бұзылады.
Мәселең, мас адам кеңдеу есіктен бір қырымен өтсе, төбесі биік бөлмеде еңкейіп отырады. Гашиш тұтынғанда жалпы вегетативтік реакциялар әрқилы болуы мүмкін: қарашық кенет ұлғайып, кейде шұғыл кішірейеді, тері қызарып немесе бозарады.
Егер есірткіні шегу нашар желденетін, қапырық бөлмеде өтсе, онда киімнен күйген шөпке тән өткір иіс білінуі ықтимал. Гашиш тек организмді күйретіп қана қоймай, сондай – ақ кейде ең қауіпті есірткілерді тұтынуға итермелейді.
ГАЛЛЮЦИНОГЕНДЕРМЕН УЛАНУ
ЛСД (лизергин қышқылының диэтиламиді), фенциклидин, мескалин сияқты психоделикалық есірткілермен немесе мұндай әсерге ие дәрілік заттармен (калипсол және циклодол) улануға төбеден ұрғандай жағдай және сананың күңгірттенуі тән.
Коршаған әлем жалған күйде қабылданады.Улану (интоксикация) жағдайындағы адам айтылған сөзі қабылдамауы немесе қойылған сауалдарға сәйкес емес жауап беруі мүмкін. Бет-әлпетінде таң қалу, қызығу белгісі, алайда кейде қорқыныш, үрей эмоциялары болуы, білінуі ықтимал.
Елестің (галлюцинацияның) болуы дүниеде жоқ заттарды ұстауға, жоқ адамдармен сөйлесуге талпыныс білдіру көрсетеді. Мінез – құлықтағы жалпы пассивтік байқалып, қозғалыс үйлесімділігі бұзылады. Қарашық ұлғайып, тері бозарып, кілегей қабықтар құрғақ болады.
АПИЫНДЫҚ НАШАҚОРЛЫҚ
Апиынның әртүрлі тармақтары салыстырмалы алғанда арзан және қолдан дайындалатын есірткі қарамықша (черняшка), елімізге жасырын жеткізілетін героиннің тарауы асқан қауіптілік тудырады.
Апиын туындылары нашалық тәуелділік қалыптасу бағытында өте қатерлі болып табылады. Апиындық топ заттарымен улану жөнінде терінің бозаруы, кілегей қабықтың құрғақтығы, жарыққа реакциясы күрт төмендеген қарашықтың кішіреюі хабардар етеді.
Сана, егер мөлшерден тыс есірткі тұтынылмаса, айқын болады. Көңіл-күй тәтті дене босаңсуымен, елту бей-жайлығымен, эйфориямен сипатталады. Қозғалыс, қимыл үйлесімділігі, басқа да апиын препараттарын пайдаланғандағы өшпенділік, ыза мүлдем болмайды.
Есірткілердің бұл тобына көктамырға (венаға) енгізіп қолдану, сонымен қатар героиннің ұсақ кристалды ұнтағын мұрын арқылы иіскеу тән.
Апиындық нашақорлықта қалтырап тоңумен алмасатын тершеңдік, жас ағу, түшкірумен бірге өтетін абстиненция синдромының аса айқын көріністері болады.
Ал кейде іш өту, көбіне бұлшық еттердегі әртүрлі ауырсыну сезімдері, бір орында ұзақ отыра алмауымен қатар күйде байқалады.
ПСИХИКАЛЫҚ КҮШЕЙТУШІ ЗАТТАРМЕН УЛАНУ
Сексенінші жылдардан бастап бұрынғы КСРО-да (кеңестік социалистік республикалар одағы) эфедрон және первитин сияқты амфетаминдер тобына жататын психикалық белсенді заттар кең тарады.
Соңғы 2 – 3 жылда Ресейде және біздің елімізде шетелдерден келетін кокаин мен синтетикалық (жасанды) амфетаминдерді тұтыну артып келеді.
Алайда первитин мен эфедронды қолдану өзектілігі олардың арзандығы және синтездеуінің салыстырмалы түрдегі жеңілдігіне сәйкес сақталуда. Психикалық ынталандырушы заттарды қабылдаудағы нашақорлық өту ауырлығы және зардаптарының қауіптілігімен ерекшеленеді.
Психикалық ынталандырғыштармен жедел улануға терінің бозаңдығы, қарашықтың ұлғаюы, көздің ойнақшуым тән. Бұл есірткілерді қабылдаған адамдар көңілді де ойнақы. Олардың жоғары қимыл белсенділігі, айналасындағыларға жабысу байқалады. Сөйлеу жылдамдығы тез, ой түюлері беткейлі және жүйелі емес.
Психикалық ынталандырушы (психостимуляторды) венаға енгізгенде әдетте қолдардағы көктамыр бойынан көптеген жасалған инъекциялардың орындары байқалады.
Есірткі заттарын жүйелі ұдайы қабылдау дене массасы тапшылығының артуымен, ұйқы бұзылуымен, неврологиялық ауытқулармен қоса қабат жүріп, орталық нерв жүйесінің диффузды зақымдалуын көрсетеді.
ЭКСТАЗИ ПАЙДАЛАНУ
Экстази сияқты модаға біртіндеп енген есірткі туралы бөлек сөз қозғаған жөн. Оның тарауы елімізде көңіл көтеру индустриясының дамуымен сабақтас.
Ол қабылдауға ыңғайлы түймедақ (таблетка) күйінде өндіріліп психостимулятор және галлюциноген қасиеттерін иеленеді. Экстази көбіне дискотекалық есірткі ретінде қолданылады.
Ол қазіргі заманғы жоғары ырғақты музыканы қабылдауды жеңілдетуге арналады және көптеген сағаттар бойына шаршағанды сезбей билеуге мүмкіндік береді.
Экстази қымбат тұрады және оны тұтынушылар одан арзандау кокаин немесе героинді жүйелі қабылдауға жеткілікті қысқа мерзімде тез ауысады.
Қараша 6, 2008 at 8:56 тк (Uncategorized)
«Зағиптар мен піл»
«Таулардың арғы бетінде барша тұрғындары зағип үлкен қала болды. Бір күні әлдебір жат жұрттық патша өз әскерлерін қаладан қашық емес жазықтыққа лагерь ретінде орналастырды, оның әскерінде көптеген шайқастарда даңққа бөленген ірі әскери піл болды. Ол өзінің түрімен ғана жаулардың зәре-құтын қашыратын. Қала тұрғындарының бәрі: бұл не піл дегенді білуге шыдамсызданады. Және де көп кешікпей соқырлар қауымының бірнеше өкілдері бұл мәселені шешу үшін, патша лагеріне баруға асықты. Пілдің қандай болатындығы туралы титімдей түсінік иеленбеген олар пілді жан-жағынан сипалауға кірісті. Бұл кезде әрбірі оның бір бөлігін сипалау арқылы енді бұл мақұлық жөнінде барлығын білемін деп шешті.
Зағиптар қайтып оралғанда, оларды тағатсыздана күткен қалалықтар тобыры қоршап алды. Терең түсініксіздікте болған зағиптар қателескендерден шындықты білуге ынтықты. Соқыр сарапшылардан бір-бірімен киліге пілдің түр-сипаты туралы сұрастырып, олардың түсініктерін тыңдады. Пілдің құлағына қол тигізген адам: «Піл – бұл кілем сияқты үлкен, кең және түкті»,- деді. Тұмсығын сипаған адам: «Піл туралы менде нақты мәлімет бар. Ол тура іші қуыс, қорқынышты және күйреткіш құбырға ұқсайды»,- деді. Аяғы мен табанын сипаған үшіншісі: «Піл бағана сияқты күшті де мықты» деп қарсылық білдірді. Олардың әрқайсысы пілдің көптеген мүшелерінің тек біреуін ғана сипап байқады. Және әрқайсысы оны қате қабылдады. Тұтасты қамтуға олардың ақылы жетпеді, өйткені білім зағиптардың серігі бола алмайды. Олардың барлығы піл туралы елестетіп көрді, және де барлығы бірдей ақиқаттан алыстады. (Идрис Шах)».
Қараша 6, 2008 at 8:46 тк (Практикалық психология)
Tags: Add new tag
Басқаларды білмеймін, жалпы қазақтар “пси” деген жалғауы бар сөздерден қашатын сияқты. Мәселен психиатрға, психотерапевтке немесе психологқа ынталана барып жүрген адамдар некен-саяқ. Мұның себебінің бірі егер оларға барсам, демек мені есі ауысқан, не жынды деп санайды деген ой болса керек.
Қараша 6, 2008 at 8:44 тк (Өмірден түрткендерім)
Қараша 6, 2008 at 8:41 тк (Өмірден түрткендерім)
Қазағым жиырмасыншы ғасырды соңына тастап, жиырма бірінші ғасырға капитализммен аттады. Медицина ғылымының жетістіктері де жеткілікті. Соған қарамастан әлі де бақсыға, балгерге, құмалақшыға, тәуіпке, емшілерге сенетін адамдар табылады. Таң қаламын.
Қараша 6, 2008 at 8:19 тк (Uncategorized)
Tags: Практикалық психология
Сүлеймен Пайғамбар ашуланып, ызаланған кезде, шыдамсыздық танытқанда “Не істеймін?” деп бір данышпаннан сұрапты. Ол жазу бар жүзік берген екен, онда: “Бәрі де өтеді” деп жазылыпты. Пайғамбар осы жүзікке қарап сабасына түседі екен. Бірде шыдамсызданған ол жүзікті лақтырып жібереді, бірақ ішкі бетіндегі жазуға назар аударады. Онда: “Бұл да өтеді” деп жазылған. Ал Сізді ыза буғанда не істейсіз?
Қараша 6, 2008 at 4:24 тк (Uncategorized)
Менің блогтағы жазбаларым туралы айтар болсам, белгілі бұқара жыршысы Өмір КӨШЕКБАЙҰЛЫНЫҢ жырынан үзінді келтіргелі отырмын.
Керегің болса өзің ал,
Ынтаменен назар сал,
Артық-кемін қаралық.
|
aral53
