Aral53’s Blog

1. Үш жасқа дейін баламен ұзақ ажыраудан бойды аулақ ұстаңыз (әдетте бұл мамаларға қатысты).
2. Баланың барлық сауалдарына шыдамдылықпен және мәні бойынша жауап беріңіз.
3. Бала тұлғасын шартсыз теріс бағалаудан өзіңізді тежеңіз («Сен нашарсың», «Сен топассың»), тек жеке қылықтарын сынаңыз. Балаға тиімсіз басқа балалармен салыстыру жасамаңыз.
4. Сіз балаға қанша ызалансаңыз да физикалық жазалауды қолданбаңыз, қышыған қолыңызды тежеңіз.
5. Өз сөздеріңізде және қылықтарыңызда реттілік сақтаңыз. Өз балаңызға жақсы өмірлік мысал болыңыз.
6. Барынша көптеген тыйым жасамаңыз. Тиымдар негізді, мықты және өзгеріссіз болсын.
7. Баламен бірге оның жетістіктеріне қуаныңыз, оның жеке болуға ұмтылысын марапаттаңыз.
Мұның барлығы, шын мәнінде қарапайымжәне өте маңызды. Ал басты тілекті үлкен әріптермен жазғым келеді: БАЛАЛАРДЫ СҮЙІҢІЗДЕР!

http://qazpsi.ucoz.kz/ cайтынан

Еңбекқорлық, ұдайы жұмыс істеу де жұмысқа тәуелділік, яғни кесел. Өзін-өзі нағыз еңбекқор екендігін нақты білетін адамға не істеу керек? Өзін сүю, сүю керек, – деп айту жеңіл. «Ал бұл қалай жасалады?»- деп менен пациенттерім жиі сұрайды. Сауыға бастаған еңбекқорларға арналған негізгі тілектерді баяндаймын.
1. Жұмыс – бар өмір еместігін санамен сезініңіз. Біз өмір сүру үшін жұмыс істейміз, ал жұмыс істеу үшін өмір сүрмейміз. Жұмыстан бөлек өмірде басқалар (отбасы, достар, қызығулар және көптеген басқалар) бар екендігін еске түсіріңіз.
2. Сіз тек қана жақсы қызметкер, тек қана өндірістік механизмнің (тетіктің) маңызды бөлшегі еместігіңізді санамен сезініңіз. Сіз біреудің ұлы, әкесі, досы, күйеуі, нақсүйерісіз. Сіз – қайталанбас тұлғасыз. Сіздің сыртқы түріңіз, интеллектіңіз, мінезіңіз – қайталанбас және құнды. Мұны сезініңіз. Бөлшекті ауыстыруға болады, дегенмен сіз өз бойыңызға арқалап жүрген сол теңдесі жоқ әлемді қайтадан жасау кімнің қолынан келеді?
3. Өмір сүруге шешім қабылдаңыз. Сіз – күшті адамсыз, бірақ темірден жаратылмағансыз. Өз өміріңізді созылмалы діңкелеумен және өз денсаулығына бей-жәй қатынаспен қысқартпаңыз.
4. Өзіңіз туралы қамқорлықты бастаңыз. Сіз тек қоғамның пайдалы мүшесі және отбасы тірегі екендігіңізден ғана емес, алайда сіз- адам болғандықтан қамқорлыққа лайықтысыз, ал әрбір адам махаббат пен қамқорлыққа зәру. Өз денсаулығыңыз туралы қамқорлық, әдемі киім сатып алу, жағымды адамдармен араласу, сүйікті кітаптар оқу, саяхат жасау – мұның бәрі сіз үшін шын мәнінде шипалы болуы мүмкін. Сіз айналадағы адамдар жөнінде керемет қамқор жасай аласыз. Оларға көмектесе отырып, әрбір ретте ойша сұраңыз, сауал қойыңыз: «Ал қазір мен өзім үшін не жасай аламын?» – деп және өз тілектеріңізді орындаңыз.
5. Басқа адамдардың көмегін байыпты және алғыспен қабылдаңыз. (Әрине, әңгіме сіздің алғыңыз келген сол көмек туралы болып отыр). Сізге қажетті нәрсені сұрауға еш қымсынбаңыз.
6. Өзіңіздің ұдайы ойдағы балалық қалауыңызды еске алыңыз және оны жүзеге асыруға тырысыңыз.
7. Өмірден ләззат алыңыз! Осылайша сіз өз балаларыңызды бақытты болуға үйрете аласыз.

Е.А.Некрасованың «Психотерапия бойынша қысқаша анықтамалық» кітабынан үзінді.

http://qazpsi.ucoz.kz/ сайтынан

Эмоционалдық тәуелділіктен жапа шегетін адам өзіне-өзі немен көмектесе алады? Мұндай жағдайда оңтайлы негізгі ұсыныстар мыналар:
1. Сіз өз денсаулығыңызға (жани және тәни) келтіретін зиянды саналы ұғыңыз. Атап көрсеткім келеді: зиянды сізге сіздің партнеріңіз емес, сіздің өзіңіз өзіңізге осылайша қарауға ерік беріп жасайсыз.
2. Өз құндылығыңызды саналы ұғыңыз, мойындаңыз, өйткені сіздің партнеріңіз сізге өте қымбат, қатынасты көбірек көңіл мен махаббат алатындай етіп қайта құруды байқап көріңіз. Бұл үшін сізге ең алдымен өз құндылықтарыңызды санадан өткізу және көңіл бөлу белгілерін алуды үйрену қажет болады. Сіз бұл жөнінде партнерге өтініш айта аласыз (мінез-құлқыңызбен, сөздеріңізбен), кемсініп өтіну емес, өз ар-ұжданыңызды сақтай отырып. Көңіл қою белгілерін қанағаттанумен қабылдаңыз: олар сіздің өзіңізге деген жақсы қатынасыңызды бекітетін болсын, қарсылық білдіргенде қайғырмаңыз, ұнжырғаңыз түспесін: қарсылық өзіндік бағалауды төмендету үшін себеп емес. Өз кезегінде сіздің партнеріңіз де дәл сізді таңдап алғандығын еске түсіріңіз. Сіздің қандай абыройыңыз ол үшін ерекше маңызды болып шыққанын одан сұраңыз. Одан өзіңіз алғыңыз келген және ол сізге көрсетуге дайын көмек жөнінде сұраудан ұялмаңыз; бұл көмекті оның сіз жөніндегі қамқорлық көрінісі ретінде қабылдаңыз. Алғыс білдіруді ұмытпаңыз. Қол жеткен теңдікті қатынаста бекітіңіз.
3. Егер сіздің партнеріңіз ол сіз жұмсаған күш-жігерге қарамай тең құқылы қатынасқа дайын болмаса, сіз бойынша қатал немесе бей-жай болып қалса, ойланыңыз: онымен қоштасудың мерзімі келген жоқ па деп. Көбіне осы кезеңде партнердің «Ал енді сен кімге керексің?» деген көзімен, кейде нығарланатын балалық тәрізді өңменнен өтер жалғыздық қорқынышы пайда болады. Өзіндік құндылықты оймен сезіну сізге бұл қорқынышты жеңуге көмектеседі. Адам кез-келген жаста рухани жақындыққа негізделген қатынасқа енуге бейім. Сіздің құштар нысаныңызбен қатынас басқа адамдармен қатынасқа кедергі келтірмейтіні жөнінде ойланыңыз (көбіне дәл осылай болады).
4. Басқа адамдармен достық, туыстық, іскерлік қатынастарды бекітіңіз немесе кеңейтіңіз. Олар өз құндылығын иеленеді. Бұл адамдардың бірі немесе бірнешеуі кейінірек сіз үшін шындығында нағыз туыс және ардақты болып қалуы ғажап емес.
5. Өз беттілікке ұмтылыңыз. Көбіне эмоционалдық тәуелділіктің болуын сан алуан ішкі және сыртқы факторлар демейді. Тәуелділіктің ішкілеріне мыналар жатады. Мысалы, шешім қабылдаудағы қиындықтар немесе қатынас жағдайында туындайтын қорқыныш; сыртқыларына – қаржылық (өз жалақысының болмауы немесе тапшылығы) немесе тұрмыстық (ауыстыру мүмкін емес пәтерде бірлесіп тұру). Өмірдің әр түрлі аумағында (сфераларында) сіз барынша өз бетінше және табысты болған сайын сізге эмоционалдық тәуелділіктен арылу жеңілірек болады.
6. Алғыс сезімін білдіріңіз. Кешіруді үйреніңіз. Өткендерді жани ауыртпалықсыз, бұл бұрынғы да жақсы нәрсені алғыс айта отырып сіздің реніштеріңіз еріп кеткендей сезінетінсіз, сіз бұрынғыдан күштірек және бақыттырақ болғаныңызды еске түсіретін күн туады.
Эмоционалдық тәуелділіктен жапа шегетін адам өзіне-өзі немен көмектесе алады? Мұндай жағдайда оңтайлы негізгі ұсыныстар мыналар:
7. Сіз өз денсаулығыңызға (жани және тәни) келтіретін зиянды саналы ұғыңыз. Атап көрсеткім келеді: зиянды сізге сіздің партнеріңіз емес, сіздің өзіңіз өзіңізге осылайша қарауға ерік беріп жасайсыз.
8. Өз құндылығыңызды саналы ұғыңыз, мойындаңыз, өйткені сіздің партнеріңіз сізге өте қымбат, қатынасты көбірек көңіл мен махаббат алатындай етіп қайта құруды байқап көріңіз. Бұл үшін сізге ең алдымен өз құндылықтарыңызды санадан өткізу және көңіл бөлу белгілерін алуды үйрену қажет болады. Сіз бұл жөнінде партнерге өтініш айта аласыз (мінез-құлқыңызбен, сөздеріңізбен), кемсініп өтіну емес, өз ар-ұжданыңызды сақтай отырып. Көңіл қою белгілерін қанағаттанумен қабылдаңыз: олар сіздің өзіңізге деген жақсы қатынасыңызды бекітетін болсын, қарсылық білдіргенде қайғырмаңыз, ұнжырғаңыз түспесін: қарсылық өзіндік бағалауды төмендету үшін себеп емес. Өз кезегінде сіздің партнеріңіз де дәл сізді таңдап алғандығын еске түсіріңіз. Сіздің қандай абыройыңыз ол үшін ерекше маңызды болып шыққанын одан сұраңыз. Одан өзіңіз алғыңыз келген және ол сізге көрсетуге дайын көмек жөнінде сұраудан ұялмаңыз; бұл көмекті оның сіз жөніндегі қамқорлық көрінісі ретінде қабылдаңыз. Алғыс білдіруді ұмытпаңыз. Қол жеткен теңдікті қатынаста бекітіңіз.
9. Егер сіздің партнеріңіз ол сіз жұмсаған күш-жігерге қарамай тең құқылы қатынасқа дайын болмаса, сіз бойынша қатал немесе бей-жай болып қалса, ойланыңыз: онымен қоштасудың мерзімі келген жоқ па деп. Көбіне осы кезеңде партнердің «Ал енді сен кімге керексің?» деген көзімен, кейде нығарланатын балалық тәрізді өңменнен өтер жалғыздық қорқынышы пайда болады. Өзіндік құндылықты оймен сезіну сізге бұл қорқынышты жеңуге көмектеседі. Адам кез-келген жаста рухани жақындыққа негізделген қатынасқа енуге бейім. Сіздің құштар нысаныңызбен қатынас басқа адамдармен қатынасқа кедергі келтірмейтіні жөнінде ойланыңыз (көбіне дәл осылай болады).
10. Басқа адамдармен достық, туыстық, іскерлік қатынастарды бекітіңіз немесе кеңейтіңіз. Олар өз құндылығын иеленеді. Бұл адамдардың бірі немесе бірнешеуі кейінірек сіз үшін шындығында нағыз туыс және ардақты болып қалуы ғажап емес.
11. Өз беттілікке ұмтылыңыз. Көбіне эмоционалдық тәуелділіктің болуын сан алуан ішкі және сыртқы факторлар демейді. Тәуелділіктің ішкілеріне мыналар жатады. Мысалы, шешім қабылдаудағы қиындықтар немесе қатынас жағдайында туындайтын қорқыныш; сыртқыларына – қаржылық (өз жалақысының болмауы немесе тапшылығы) немесе тұрмыстық (ауыстыру мүмкін емес пәтерде бірлесіп тұру). Өмірдің әр түрлі аумағында (сфераларында) сіз барынша өз бетінше және табысты болған сайын сізге эмоционалдық тәуелділіктен арылу жеңілірек болады.
12. Алғыс сезімін білдіріңіз. Кешіруді үйреніңіз. Өткендерді жани ауыртпалықсыз, бұл бұрынғы да жақсы нәрсені алғыс айта отырып сіздің реніштеріңіз еріп кеткендей сезінетінсіз, сіз бұрынғыдан күштірек және бақыттырақ болғаныңызды еске түсіретін күн туады.

Е.А.Некрасованың «Психотерапия бойынша қысқаша анықтамалық» кітабынан үзінді.

http://qazpsi.ucoz.kz/ сайтынан

Егер алкоголь сіздің проблемаңыз болса, мыналарды қаперіңізге алыңыз.
1. Сіз және тек қана сіз, сіздің алкоголь тұтынуыңызға толық жауапкершілік арқалайсыз.
2. Алкоголь сізге көмектесуден гөрі, көбірек зияндық етеді. Бұл жөнінде алдануға тырыспаңыз.
3. Сіз және тек қана сіз, алкогольдік тәуелділіктің тәуелділіктің кез- келген сатысында спирттік ішімдікті шектен тыс тұтынуды тоқтата аласыз. Сөз алкогольден толық бас тарту жөнінде болып отыр, мәңгілікке.
4. Маскүнемдікті емдеу – қиын жұмыс, сіз үшін де және дәрігер үшін де, ол тек, егер сіз спирттік ішімдіктен қол үзуге табанды ниет білдірсеңіз ғана табысты болады.
5. Алкогольден бас тартқаннан сіздің өміріңіз жарқын, бай және бақытты бола бастайды, бірақ бұл сол мезетте жүзеге аспайды және сіздің күш салуыңызға байланысты болады.

Егер сіздің туыс адамыңыз алкогольдік тәуелдіктен жапа шегетін болса, сізге мыналарды ескеруге тура келеді:
1. Ішетін адамды күштеп құтқаруға, оның қалауынсыз және еркіне қарсы
емдеуге тырыспаңыз. Онда алкогольден саналы түрде бас тарту ниетін қалыптастырыңыз.
2. Оны алкогольді тұтынуға арандататын сөздерден және әрекеттерден өзіңізді тежеңіз.
3. Алкогольден бас тарту кезеңінде жақын адам сіздің эмоционалдық демеуіңізге зәру екендігін есте ұстаңыз. Оған өз махаббатыңызды, қамқорыңызды, көңіліңізді, зейініңіздіарнаңыз, тек сіздің партнеріңіз сау болған жағдайда. Егер ол мас болса, онымен қатынасты үзіңіз.
4. Егер сіздің жақын адамыңыз алкогольденуді жалғастыратын болса, сіз онымен бірге жапа шегуге міндетті емессіз. Егер ол психотерапевтік көмектен бас тартатын болса, өзіңіз үшін көмекке жүгініңіз.

Е.А.Некрасованың «Психотерапия бойынша қысқаша анықтамалық» кітабынан үзінді.

http://kzp.ucoz.ru/ сайтынан

Алаңдаумен табысты түрде күресуге болады. Алайда психотерапевтік көмек сол немесе басқа себепке байланысты қолы жетпейтін адамдарға не істеу керек? Неліктен оларға жел өтіндегі үйеңкі жапырағы сияқты еш жәрдемсіз дірілдеу ғана қалады? Әрине тіпті де олай емес. Алаңдаумен күресудің бірнеше сынақтан өткен тәсілдері бар. Екі сөзбен оларды былай белгілеуге болады: жұмыс және дұға. Жұмыс – адам алаңдаушы жағдайда демеп тұруға жұмсайтын сол қуатты пайдалы түрде қолдануға мүмкіндік беретін қандай да бір іс-әрекет. Дұға – өзімен өзі, жақын адаммен немесе құдаймен алаңдау туралы әңгімелесу, алаңдауды ой елегінен өткізуге және оны құртуға көмектесетін әңгіме. Егер сіз барынша нақты ұсыныстар алғыңыз келсе, төменде баяндалатынмен танысыңыз. Сонымен алаңдаумен күресу тәсілдері.
1. Өзіңізден «Мен не туралы алаңдаймын» деп сұраңыз. Сізді абыржытатын нәрселердің тізімін құрастырыңыз. Одан соң әрбір бапқа жеке өзіңізге тағы сауал қойыңыз «Менде алаңдау үшін негіз бар ма?». Егер жауабы «жоқ» болса, өзіңізге «Менде алаңдауға енді қажеттілік жоқ, мен тыныштанамын деңіз. Егер «Ия» деген жауап болса, алаңдауды тудыратын жағдайды өзгертуді бастаңыз. Мысалы, егер сізде өз денсаулығыңызға мазасыздануға негіз болатын болса, дәрігерге кеңес алу үшін барып қайтыңыз. Егер жұмысты жоғалту мүмкіндігі алаңдататын болса, мекемедегі өз жағдайыңызды бекітіңіз немесе қосымша нұсқа іздеңіз.
2. Егер сіз өзіңіз үшін емес, туыс адамдарыңыз үшін алаңдайтын болсаңыз, өзіңізден «Оған мен алаңдауым қажет пе, ол туыс адамға көмектеседі ме?» -деп сұраңыз. Бәрінен бұрын сіз бұл сауалға теріс жауап берсеңіз, мұндай жағдайда: «Алаңдаудың орнына ол үшін мен не істей аламын?» деп сұраңыз. Күйеуді күтудегі дәмді кешкі ас, пәтерде аласұрып және сіздің ойша сызған автоапаттың қорқынышты көріністерінен гөрі, оны барынша көбірек қуантады.
3. Егер оқиғаны өзгертуге мүмкіндік болмаса, онда оған қатынасыңызды өзгерту мүмкіндігі қалады. Тағдырға иек артыңыз және өзіңізге: «не болса да болады. Барлығы жақсылықпен аяқталсын» -деп айтыңыз.
4. Өз алаңдауыңызды ауа шары ретінде ойға симас үлкен көлемге дейін үрлеп, оны мүмкіндігіңізше ұлғайтыңыз, қолдан келгенше жақсылап қорқытуға тырысыңыз. Мұнда барлық денемен қалтыраған да жақсы. Белгілі бір сәтте сізге күлкілі болады да, шар жарылады және алаңдау ұшып кетеді.
5. Өз алаңдауыңызды жағымды кернеу ретінде қабылдауға тырысыңыз. Физиологиялық тұрғыда бұл жағдайлар көп жағынан ұқсас. Алаңдау басталған сәтте ойды секске ауыстырыңыз.
6. Сондай-ақ алаңдауды өзіңізге «мен жинақтымын, басым анық әрекет етуге дайын» деп айтып алаңдауды ынталылыққа (энтузиазмге) айналдыруға болады. Одан соң әрекет ете бастаңыз. Мүмкін бұл кәсіби мәселелерді шешу немесе жаңа идеяларды ойластыру немесе пәтерді жинастыру болуы ықтимал.
7. Алаңдауды дене жаттығулары мен қуатсыздандырыңыздар. Әдетте бір екпінде жүгіру, ұзақ жаяу жүру, хатха– йогадағы жаттығулар немесе суда жүзу лайықты. Елеулі діңкалаудан қашу керек.
8. Егер алаңдау созылмалы сипат иеленсе, күнделік жазыңыз, өз жағдайыңызды және өзіңізді жақсырақ сезінуге көмектескен тәсілдерді мұқият сипаттап жазып, күнделікті қайтадан оқыңыз, алаңдаудың толқынға ұқсас екендігіне көз жеткізіңіз; құйылудан кейін әрқашан кері қайту болады.
9. Алаңдауды туыс адамдармен талқылаңыз. Олар сізге моральдық демеу береді және сіздің қауіптенуіңіздің қаншалықты негіз бар екендігін түсінуге көмектеседі.
Бір немесе бірнеше тәсілдерді байқап көріңіз. Көптеген жағдайларда оларды қолданудан соң адамның жағдайы жақсарады. Егер бұлай болмаса, қабылдауға қош келдіңіз!
Алаңдаулы пациентке алаңдады күшейтетін мынадай факторларды ескеруге және мүмкіндігінше олардан қашуға тура келеді.
1. Уақытша цейтнот, бірнеше істерді бір және сол уақытқа жоспарлау.
2. Сергітетін ішімдіктерді (шәй, кофе) көп мөлшерде тұтыну.
Алаңдауға қарсы препараттарды бірден алып тастау. Егер сіз мұндай дәрілерді қабылдай бастасаңыз, онда алып тастауды толқынды түрде мөлшерін төмендетіп жүргізу қажет.

Е.А.Некрасованың «Психотерапия бойынша қысқаша анықтамалық» кітабынан үзінді.

http://qazpsi.ucoz.kz/ сайтынан

Екі аптадан артыққа созылатын және соңы көрінбейтін уайымы бар адамдарға не істеу керек? Егер психотерапевтке бару қандай да бір себептерге байланысты қол жетімсіз болғанда, зардап тартатын адам өзіне қалай жәрдемдесе алады?
1. Депрессияның мәңгілікке созылмайтындығын еске ұстаңыз. Сізге бұған сену қазір қиын, дегенмен сіз өзіңізді барынша жақсы сезінетін күн міндетті түрде туады, өмірдің мәні жоғалып кеткен жоқ, тек ол күннің бұлттарға жасырынғаны сияқты депрессияға жасырынған. Бұлттар тарқайды, ыдырайды және күн қайтадан жадырап көрінеді.
2. Әрбір тәулікте сіз қаншалықты мүмкіндігіңіз келгенше, соншалықты белсенді болыңыз. Өзіңізді тізгіндеуге, әрекетсіздікке кетуге жібермеңіз. Істердегі мұңлы ойлардан сейіліңіз. Әрбір сәтті аяқталған істі депрессиямен күрес майданындағы сіздің кішкентай жеңісіңіз ретінде бағалаңыз.
3. Әрбір күні өзіңізді қуантуға қабілетті нәрсемен қуантыңыз. Бұл жақсы кітап немесе сүйікті әтірдің иісі, шоколад немесе хош иісті шөптері бар ванна болуы ықтимал. Бұл жағымды заттардан қалған сіздің бұрынғы сезімдеріңізді еске түсіріңіз және сезініңіз.
4. Әрбір күні сізді сүйетін адамдармен, отбасы мүшелерімен, туысқандармен, достармен араласыңыз. Олардан сіздегі не нәрсе өздеріне көбірек ұнайтындығын айтып беруді өтініңіз. Айтылғандарды қанағаттанарлықпен қабылдаңыз.
5. Күлдіргі фильмдерді көріңіз және күлдіргі кітаптарды оқыңыз. Өзіңіздің тұнжыр ойларыңызға, депрессияның өзіне мысқылдап күлуге тырысыңыз.
6. Өз ойларыңызды және сезімдеріңізді, өз жағдайларыңызды күнделікте сипаттап жазыңыз. Біріншіден, қағаз бетінде ағынан жарылып айту мүмкіндігі жан жүгін азайтады. Екіншіден, сіз көп кешікпей өз жағдайыңыздағы динамиканы көзбен көресіз, ең азғантай жақсаруды мұқият түртіп қойыңыз және оларға қуаныңыз.
ДЕПРЕССИЯ ӨТЕДІ. Әрқашан. Бұл деректі сезіну сізге оны бастан өткеруге көмектеседі.

Е.А.Некрасованың «Психотерапия бойынша қысқаша анықтамалық» кітабынан үзінді.

http://qazpsi.ucoz.kz/ сайтынан